Czym jest HPV?

Rak szyjki macicy to schorzenie któremu łatwo jest zapobiec. Jednak gdy już do niego dojdzie, jest bardzo groźne i trudne do wyleczenia. Niestety w Polsce nadal jest ono tak powszechne jak w krajach trzeciego świata. Pod tym względem jesteśmy daleko za wszystkimi pozostałymi państwami UE. Na tak fatalną statystykę duży wpływ ma HPV; masowo przenoszony i masowo ignorowany wirus brodawczaka.

HPV (z ang. Human Papillomavirus) to ludzki wirus brodawczaka, który często odgrywa kluczową rolę w powstawaniu raka szyjki macicy. Jest to powszechnie występujący wirus, przekazywany najczęściej przez kontakty seksualne, zwykle podczas stosunku klasycznego i analnego. HPV infekuje narządy moczowo-płciowe, atakuje głównie tkankę skórną i odbytowo-płciową.

Obecnie znamy ponad 120 odmian wirusa HPV, z czego ponad 40 przekazywanych jest drogą płciową. 40 typów wirusa może zakażać narządy rozrodcze mężczyzn i kobiet. Większość z nich nie powoduje żadnych objawów, a zakażenie nimi mija samoistnie. Jednak niektóre doprowadzają do rozwoju raka szyjki macicy.

Typy wirusa HPV

Wirusy przekazywane drogą płciową możemy podzielić na niskoonkogenne (niskiego ryzyka) oraz wysokoonkogenne (wysokiego ryzyka). Wirusy niskiego ryzyka odpowiedzialne są za powstawanie łagodnych zmian brodawkowatych narządów rozrodczych (określanych jako kłykciny kończyste) zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Odmiany HPV wysokiego ryzyka prowadzą najczęściej do powstawania raka szyjki macicy (ponad 90% zachorowań wywołanych przez wysokoonkogenne odmiany HPV). Zakażenie typami HPV wysokoonkogennym związane jest również z występowaniem innych, rzadziej występujących nowotworów narządów moczowo-płciowych, takich jak rak odbytu, pochwy i sromu ^{4 5 6}

Zachorowalność 

Z badań wynika, że ok. 75% aktywnych seksualnie kobiet na pewnym etapie życia ulega zakażeniu wirusem HPV. W 80% przypadków wirus ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy. Pozostaje jednak 20% zarażonych kobiet w których organizmach jego obecność przejmuje formę przewlekłą. Statystycznie, przewlekła infekcja HPV zwiększa 500-krotnie ryzyko rozwoju raka szyjki macicy. HPV DNA jest obecny w 99,7% przypadków raka szyjki macicy, co oznacza, że ma wpływ na prawie każde zachorowanie na tą przypadłość. ^{7 8 9}

Ocenia się, że immunosupresja, HIV, palenie tytoniu i czynniki genetyczne mogą uniemożliwić układowi odpornościowemu zahamowanie i zwalczenie infekcji wywołanej wirusem HPV. Istnieją też pośrednie dowody na istnienie utajonej formy zakażenia wirusem HPV, która pod wpływem dysfunkcji układu odpornościowego prowadzi do ponownej aktywacji wirusa. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni zupełnie nieświadomie mogą przekazać wirus swojemu partnerowi seksualnemu – często jego występowanie jest całkowicie bezobjawowe.

Szczyt częstotliwości zakażania wirusem HPV u kobiet i mężczyzn przypada pomiędzy 15 a 25 rokiem życia. Częstość zakażeń wirusem HPV spada wraz z wiekiem. Spośród kobiet z pozytywnym wynikiem HPV, zmiany patologiczne obserwowane w materiale cytologicznym stwierdza się u 5-10%. Szczyt zachorowań na raka szyjki macicy notowana jest u kobiet w wieku 45 - 59 lat.

Związek pomiędzy zakażeniem wirusem HPV, a nowotworem szyjki macicy

Niektóre typy wirusa HPV mogą infekować szyjkę macicy i powodować zmiany w obrębie budujących ją komórek. W większości przypadków, zakażenie wirusem HPV mija samoistnie, jednak czasem wirus utrzymuje się i kontynuuje zmienianie komórek szyjki macicy. Nieleczone zmiany w obrębie tych komórek (stan przednowotworowy) mogą doprowadzić do rozwoju nowotworu.

 W Polsce rak szyjki macicy jest drugim z najpowszechniejszych nowotworów kobiecych. Jednocześnie wyniki jego leczenia są bardzo złe; głównie ze względu na wykrywanie dopiero zaawansowanych postaci raka. Dlatego Polska ma najwyższe współczynniki zachorowalności i umieralności na raka szyjki macicy ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Sytuacja epidemiologiczna dotycząca raka szyjki macicy w Polsce stawia nasz kraj na równi z państwami trzeciego świata¹¹

Z Waszych pytań do redakcji:

Jakie są możliwości zakażenia wirusem HPV?  

Odpowiedź:

Wirusy brodawczaka ludzkiego HPV są wirusami, z którymi człowiek spotyka się najczęściej – zakażenie jest spowodowane dotykiem, kontaktem zakażonego organu (dłoń, penis, srom) z do tej pory zdrową skórą lub błonami śluzowymi partnera, partnerki, osoby dorosłej lub niemowlęcia, dziecka. Wszelkie czynności mechaniczne: dotyk, pocieranie, ugniatanie, drapanie, rozcieranie – mogą być przyczyną zakażenia od chorego na zdrowego człowieka. Układ odpornościowy nie identyfikuje (nie widzi) wszczepionego wirusa w trakcie mini urazów związanych z tymi czynnościami poprzedzającymi właściwe zbliżenie płciowe czyli stosunek pochwowy (penis – wagina). Często matki mające zmiany kurzajkowe na dłoniach (palcach) w trakcie pielęgnacji niemowlęcia mogą „wszczepić’ mu zakażenie wirusowe HPV w okolicę odbytniczo-płciową. Dziewczynki mające zmiany „kurzajkowe” na dłoniach lub stopach mogą w czasie podmywania lub masturbacji (aktów autoerotyzmu) zainfekować okolicę sromu lub odbytu. Wczesny petting z osobą zakażoną ze zmianami brodawkowymi na dłoniach, języku może być to przyczyną miejscowego zakażenia tworząc brodawki płciowe-kłykciny. Unikanie pettingu z licznymi partnerami może zabezpieczyć przed zakażeniem wirusem HPV. Utrzymanie „czystości” obustronnej – kobieta, mężczyzn i zasada bycia dla siebie jedynymi partnerami – może gwarantować czystość od HPV. Wprowadzenie profilaktycznej szczepionki przeciwko zakażeniom HPV – podanej w okresie inicjacji seksualnej (petting, autoerotyzm, przypadkowy seks pochwowy bez prezerwatywy) u dziewczynek i chłopców jest idealnym zabezpieczeniem przeciwko następstwom zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego. 

Stosowany w laboratorium Nucleagena test to jedyny w Polsce test jakościowy, który wykrywa aż 33 najczęściej występujące genotypy wirusa HPV. Test wykrywa 8 typów wysokoonkogennych - 16, 18, 31, 33, 35, 52, 58, 67 oraz 25 typów niskoonkogennych - 6, 11, 13, 30, 32, 34, 39, 40, 42, 43, 44, 45, 51, 53, 54, 55, 56, 57, 59, 61, 62, 64, 66, 68, 69. Test ten posiada certyfikat CE oparty o nowoczesną metodą Real-Time PCR. Jest on doskonałym narzędziem podczas regularnych badań lekarskich i detekcji HPV w próbkach klinicznych.