Czym jest HPV?

Rak szyjki macicy to schorzenie któremu łatwo jest zapobiec. Jednak gdy już do niego dojdzie, jest bardzo groźne i trudne do wyleczenia. Niestety w Polsce nadal jest ono tak powszechne jak w krajach trzeciego świata. Pod tym względem jesteśmy daleko za wszystkimi pozostałymi państwami UE. Na tak fatalną statystykę duży wpływ ma HPV; masowo przenoszony i masowo ignorowany wirus brodawczaka.

HPV (z ang. Human Papillomavirus) to ludzki wirus brodawczaka, który często odgrywa kluczową rolę w powstawaniu raka szyjki macicy. Jest to powszechnie występujący wirus, przekazywany najczęściej przez kontakty seksualne, zwykle podczas stosunku klasycznego i analnego. HPV infekuje narządy moczowo-płciowe, atakuje głównie tkankę skórną i odbytowo-płciową.

Obecnie znamy ponad 120 odmian wirusa HPV, z czego ponad 40 przekazywanych jest drogą płciową. 40 typów wirusa może zakażać narządy rozrodcze mężczyzn i kobiet. Większość z nich nie powoduje żadnych objawów, a zakażenie nimi mija samoistnie. Jednak niektóre doprowadzają do rozwoju raka szyjki macicy.

Typy wirusa HPV

Wirusy przekazywane drogą płciową możemy podzielić na niskoonkogenne (niskiego ryzyka) oraz wysokoonkogenne (wysokiego ryzyka). Wirusy niskiego ryzyka odpowiedzialne są za powstawanie łagodnych zmian brodawkowatych narządów rozrodczych (określanych jako kłykciny kończyste) zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Odmiany HPV wysokiego ryzyka prowadzą najczęściej do powstawania raka szyjki macicy (ponad 90% zachorowań wywołanych przez wysokoonkogenne odmiany HPV). Zakażenie typami HPV wysokoonkogennym związane jest również z występowaniem innych, rzadziej występujących nowotworów narządów moczowo-płciowych, takich jak rak odbytu, pochwy i sromu ^{4 5 6}

Zachorowalność 

Z badań wynika, że ok. 75% aktywnych seksualnie kobiet na pewnym etapie życia ulega zakażeniu wirusem HPV. W 80% przypadków wirus ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy. Pozostaje jednak 20% zarażonych kobiet w których organizmach jego obecność przejmuje formę przewlekłą. Statystycznie, przewlekła infekcja HPV zwiększa 500-krotnie ryzyko rozwoju raka szyjki macicy. HPV DNA jest obecny w 99,7% przypadków raka szyjki macicy, co oznacza, że ma wpływ na prawie każde zachorowanie na tą przypadłość. ^{7 8 9}

Ocenia się, że immunosupresja, HIV, palenie tytoniu i czynniki genetyczne mogą uniemożliwić układowi odpornościowemu zahamowanie i zwalczenie infekcji wywołanej wirusem HPV. Istnieją też pośrednie dowody na istnienie utajonej formy zakażenia wirusem HPV, która pod wpływem dysfunkcji układu odpornościowego prowadzi do ponownej aktywacji wirusa. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni zupełnie nieświadomie mogą przekazać wirus swojemu partnerowi seksualnemu – często jego występowanie jest całkowicie bezobjawowe.

Szczyt częstotliwości zakażania wirusem HPV u kobiet i mężczyzn przypada pomiędzy 15 a 25 rokiem życia. Częstość zakażeń wirusem HPV spada wraz z wiekiem. Spośród kobiet z pozytywnym wynikiem HPV, zmiany patologiczne obserwowane w materiale cytologicznym stwierdza się u 5-10%. Szczyt zachorowań na raka szyjki macicy notowana jest u kobiet w wieku 45 - 59 lat.

Związek pomiędzy zakażeniem wirusem HPV, a nowotworem szyjki macicy

Niektóre typy wirusa HPV mogą infekować szyjkę macicy i powodować zmiany w obrębie budujących ją komórek. W większości przypadków, zakażenie wirusem HPV mija samoistnie, jednak czasem wirus utrzymuje się i kontynuuje zmienianie komórek szyjki macicy. Nieleczone zmiany w obrębie tych komórek (stan przednowotworowy) mogą doprowadzić do rozwoju nowotworu.

 W Polsce rak szyjki macicy jest drugim z najpowszechniejszych nowotworów kobiecych. Jednocześnie wyniki jego leczenia są bardzo złe; głównie ze względu na wykrywanie dopiero zaawansowanych postaci raka. Dlatego Polska ma najwyższe współczynniki zachorowalności i umieralności na raka szyjki macicy ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Sytuacja epidemiologiczna dotycząca raka szyjki macicy w Polsce stawia nasz kraj na równi z państwami trzeciego świata¹¹

 

Z Waszych pytań do redakcji:

Jakie są możliwości zakażenia wirusem HPV?  

Odpowiedź:

Wirusy brodawczaka ludzkiego HPV są wirusami, z którymi człowiek spotyka się najczęściej – zakażenie jest spowodowane dotykiem, kontaktem zakażonego organu (dłoń, penis, srom) z do tej pory zdrową skórą lub błonami śluzowymi partnera, partnerki, osoby dorosłej lub niemowlęcia, dziecka. Wszelkie czynności mechaniczne: dotyk, pocieranie, ugniatanie, drapanie, rozcieranie – mogą być przyczyną zakażenia od chorego na zdrowego człowieka. Układ odpornościowy nie identyfikuje (nie widzi) wszczepionego wirusa w trakcie mini urazów związanych z tymi czynnościami poprzedzającymi właściwe zbliżenie płciowe czyli stosunek pochwowy (penis – wagina). Często matki mające zmiany kurzajkowe na dłoniach (palcach) w trakcie pielęgnacji niemowlęcia mogą „wszczepić’ mu zakażenie wirusowe HPV w okolicę odbytniczo-płciową. Dziewczynki mające zmiany „kurzajkowe” na dłoniach lub stopach mogą w czasie podmywania lub masturbacji (aktów autoerotyzmu) zainfekować okolicę sromu lub odbytu. Wczesny petting z osobą zakażoną ze zmianami brodawkowymi na dłoniach, języku może być to przyczyną miejscowego zakażenia tworząc brodawki płciowe-kłykciny. Unikanie pettingu z licznymi partnerami może zabezpieczyć przed zakażeniem wirusem HPV. Utrzymanie „czystości” obustronnej – kobieta, mężczyzn i zasada bycia dla siebie jedynymi partnerami – może gwarantować czystość od HPV. Wprowadzenie profilaktycznej szczepionki przeciwko zakażeniom HPV – podanej w okresie inicjacji seksualnej (petting, autoerotyzm, przypadkowy seks pochwowy bez prezerwatywy) u dziewczynek i chłopców jest idealnym zabezpieczeniem przeciwko następstwom zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego. 

Materiał opracował: dr Leszek Walczak

Dążąc do zapewnienia najwyższej satysfakcji Państwa jak i Naszych Pacjentów  oraz  idąc z postępem technik biologii molekularnej  proponujemy Państwu nowe testy przeznaczone do diagnostyki zakażeń wirusem HPV. Metoda RFLP umożliwiająca genotypowanie wirusa została zastąpiona dużo dokładniejszą i bardziej specyficzną technologią bazującą na reakcji Real time PCR z zastosowaniem specyficznych sond  molekularnych DNA znakowanych fluorescencyjnie. Największą zmianą jest odstąpienie od wykonywania oznaczeń testem HPV33 oraz HPV6, które zostają zastąpione nowymi testami: HPV12 oraz HPV14.

Oferta ta powstała na podstawie Państwa uwag, sugestii i naszych doświadczeń. Mamy więc nadzieję, że dalsza współpraca z nami przyniesie zadowolenie i udoskonali możliwości diagnostyczne oraz terapeutyczne.

Nowa oferta testów HPV:

Test HPV 2   Test jakościowy wykrywający najczęstsze genotypy niskiego ryzyka (HPV 6 i 11) odpowiedzialne za powstawanie brodawek i kłykcin na zewnętrznych narządach płciowych zarówno mężczyzn jak i kobiet. Metoda badania to Real time PCR.

Test HPV12 i test HPV14   Są to testy jakościowe, test HPV12 wykrywa 12 najczęstszych typów HPV wysokiego ryzyka:  16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 i pozwala na dokładne określenie ich genotypu, test HPV14 jest uzupełnieniem testu HPV12 i jest rozszerzony o detekcję genotypów 6 i 11 stanowiących typy niskoonkogenne. Zastosowana metoda badania – Real time PCR (PCR w czasie rzeczywistym) pozwala na wykrycie DNA wirusa HPV występującego zarówno w postaci objawowej jak i infekcji utajonej.  Metoda badania polega na szybkim kopiowaniu poszukiwanego fragmentu DNA i jego namnożeniu do wielu kopii w czasie rzeczywistym. Detekcja amplifikowanego materiału odbywa się przy użyciu sond molekularnych DNA znakowanych fluorescencyjnie.  

Test HPV13   AMPLICOR^® Human Papilloma Virus (HPV) Test - test jakościowy, wykrywa 13 najczęstszych typów wysokoonkogennych wirusa HPV: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 i 68. Wynik zawiera informacje o tym czy pacjent jest zakażony jednym z tych typów czy też nie, bez określenia genotypu.

Test HPV37   LINEAR ARRAY HPV Genotyping Test - test jakościowy, wykrywa 37 genotypów HPV wysokiego i niskiego ryzyka: 6, 11, 16, 18, 26, 31, 33, 35, 39, 40, 42, 45, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 61, 62, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73 (MM9), 81, 82 (MM4), 83 (MM7), 84 (MM8), IS39 oraz CP6108. Wynik zawiera informacje o wykrytym/-ych genotypach wirusa.

 

Test mRNA HPV   – NucliSENS EasyQ™ HPV - test jakościowy, wykrywa transkrypty mRNA 5 wysokoonkogennych genotypów HPV: 16, 18, 31, 33 i 45, co potwierdza ekspresję wirusowych onkogenów i produkcję onkogennych protein wskazując na zwiększone ryzyko rozwoju zmian nowotworowych. Wynik zawiera informacje o wykrytym/-ych genotypach wirusa.

Każdy z wymienionych testów można wykonać wraz z cytologią jednowarstwową.