Jedyną dostępną metodą leczenia o mechanizmie przeciwwirusowym jest interferon (IFN), który pobudza układ odpornościowy. Jednak podawanie tego leku w formie ogólnoustrojowej wiąże się z dużą ilością działań ubocznych.

W leczeniu kłykcin kończystych stosuje się różne metody terapeutyczne. Polegają one na niszczeniu brodawek metodami chemicznymi (substancje stosowane miejscowo, wywołujące działanie cytotoksyczne, takie jak: podofilina i podofilotoksyna, 5-fluorouracyl, Interferon alfa, Imikwimod) lub fizycznymi. [1]

Do metod fizycznych zaliczamy:

• wycięcie chirurgiczne
• krioterapia (zamrożenie)
• odparowanie laserem (waporyzacja)
• elektrokauteryzacja

Tak, szczepieniu mogą być poddane również osoby, u których uzyskano pozytywny wynik testu molekularnego. Szczepionka skierowana jest przeciwko 4 typom wirusa HPV (6, 11, 16, 18). Z badań wynika, że można spodziewać się pełnego efektu profilaktycznego względem pozostałych typów wirusa HPV zawartych w formule szczepionki, którymi kobieta nie jest zakażona w chwili jej podawania. [2]

Stosowany w laboratorium Nucleagena test jako jedyny w Polsce wykrywa aż 33 najczęściej występujące genotypy wirusa HPV (typy: 6, 11, 13, 16, 18, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 39, 40, 42, 43, 44, 45, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 61, 62, 64, 66, 67, 68 i 69), w tym cztery typy wirusów przeciw którym można się zaszczepić (HPV typ: 6, 11, 16, 18).

Każda kobieta z podejrzeniem infekcji HPV powinna poddać się kolposkopii. Jest ona zalecana wraz z usunięciem tkanki jeśli jest to wskazane. „W diagnostyce kolposkopowej zaleca się wykorzystywanie videokolposkopii, która zapewnia lepszą rozdzielczość obrazu, możliwość cyfrowej archiwizacji danych oraz skorzystanie z możliwości konsultacji "on-line" z ośrodkiem referencyjnym.

Wskazaniem do rozpoczęcia leczenia zakażenia narządów płciowych wywołanego wirusem brodawczaka ludzkiego jest obecność objawów klinicznych lub przetrwałe zakażenie utrzymujące się dłużej niż 12 miesięcy. Wybór terapii zależy od obrazu morfologicznego, rozległości i umiejscowienia zmian chorobowych". [3]

Należy również przebadać partnera kobiety jeżeli posiada on kłykciny na genitaliach wraz z leczeniem w przypadku widocznych kłykcin i zmian patologicznych związanych z HPV.

Czy istnieją jakieś granice (zakresy ilościowe) mówiące o słabym/silnym nasileniu infekcji?

Badania kohortowe wskazują na wpływ typu wirusa na przebieg infekcji i progresję zmian. U kobiet zakażonych wirusami wysokiego ryzyka częściej występują zakażenia przewlekłe i częściej obserwuje się progresję w kierunku raka szyjki macicy w porównaniu z kobietami zakażonymi wirusami niskiego ryzyka.

Mniej jasne jest znaczenie wpływu ilości wirionów na przebieg zakażenia. Większość badań wskazuje, że wysoki poziom wirionów w zakażonych komórkach jest markerem zakażenia przewlekłego i progresji w kierunku raka szyjki macicy. [4, 5]

Kolposkopia powinna być wykonywana u wszystkich badanych cytologicznie i wprowadzona w tok postępowania diagnostycznego zmian szyjki macicy u każdej badanej kobiety. Kobiety, u których wyniki badań na obecność HPV są dodatnie, należy skierować bezpośrednio na badanie kolposkopowe. [6].

Uważa się, że u kobiet, u których w rozmazach nie wykryto DNA HPV ryzyko rozwoju CIN dużego stopnia przez 3 lata jest małe i obecnie mogą one być leczone zachowawczo [6].

Z badań wynika, że u kobiet z prawidłowym lub granicznym wynikiem rozmazu cytologicznego, u których stwierdzono HPV (dotyczy ok. 6% badanych kobiet) bezpiecznym postępowaniem jest wykonanie kontrolnego badania cytologicznego i testu na obecność HPV po 6-12 miesiącach. Postępowanie takie może zwiększyć wykrywalność zmian typu CIN 2+ bez konieczności kierowania pacjentek na badanie kolposkopowe.[7]

Tak, wirus często występuje w postaci utajonej, nie dając żadnych objawów zewnętrznych.
Badania molekularne pozwalają na wykrycie DNA HPV na błonach śluzowych u ok. 15–20% osób bez cech klinicznych zakażenia. U ponad 50% aktywnych seksualnie stwierdza się swoiste przeciwciała przeciw białkom kapsydu wirusa. Zatem tylko ok. 25% ludzi nie ma cech klinicznych wirusologicznych ani immunologicznych zakażenia tzw. genitalnymi typami HPV. [8]

Tak, nie ma żadnych przeciwwskazań. Należy tylko bardzo dokładnie pobrać wymaz do badania, aby na szczoteczce znalazła się wystarczająca ilość materiału. Każdorazowo materiał do badania powinien być pobrany przed zastosowaniem jakichkolwiek środków kontrastujących obraz lub leków stosowanych miejscowo.

Teoretycznie jest to możliwe, jednak zaleca się aby materiał do badania pobierał lekarz, gdyż ma on większe doświadczenie. Dla prawidłowego wykonania badania w laboratorium, istotne jest aby dostarczona próbka zawierała wystarczającą ilością materiału.

Test oferowany przez laboratorium Nucleagena wykrywa 33 genotypy wirusa HPV. Dodatkowo oferujemy badanie ilościowe 8 najbardziej onkogennych typów wirusa HPV.

Wynik wysyłany jest pocztą priorytetową w ciągu 7 dni roboczych od momentu dostarczenia próbki do laboratorium badawczego. Możliwe jest otrzymanie wyniku faxem bądź drogą elektroniczną na życzenie lekarza.

Techniki detekcji różnią się swoją czułością oraz szybkością. Klasyczne metody takie jak mikroskopia elektronowa, hodowla komórkowa i niektóre metody immunologiczne nie są odpowiednie do diagnostyki HPV, gdyż są to metody o bardzo niskiej czułości i specyficzności. Najbardziej odpowiednimi metodami do rutynowej detekcji wirusa HPV są metody oparte na technice PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy). [9]

Test oparty jest na technice PCR oraz jej najnowocześniejszej odmianie Real-time PCR. Test ten pozwala na ilościową identyfikację wirusowego DNA poprzez pomiar fluorescencji. DNA wirusa obecne w próbkach jest klonowane dzięki specyficznym starterom komplementarnym do sekwencji wirusowego DNA. Detekcja następuje dzięki zastosowaniu fluorescencyjnego barwnika SYBR Green.

Test wykonany metodą Real –time PCR pozwala na precyzyjną ocenę ilościową wirusa - wykrywa liczbę kopii cząsteczek wirusa HPV w badanej próbce z większą dokładnością niż inne zestawy do diagnostyki HPV oparte na metodach PCR. Badanie tą metodą pozwala rozróżnić zakażenie ostre od przewlekłej infekcji, co jest bardzo przydatne w wyborze sposobu leczenia i monitorowaniu przebiegu choroby.

Wynik jest bardzo czytelny. Znajduje się na nim informacja o tym, czy pacjent jest zakażony wirusem HPV czy nie. Jeśli wynik jest pozytywny podajemy jakim typem wirusa pacjent został zarażony. W przypadku zakażenia jednym z 8 typów wysoko onkogennych podana będzie także informacja o ilości kopii wirusa.

Nie, test jest również przeznaczony dla mężczyzn.

Tak, zaleca się ponowne przeprowadzenie badania, najlepszy czas po leczeniu to 6 miesięcy. [10]

Szczególne wskazania do wykonania testu to:

• Profilaktyka nowotworowa wraz z cytologią.
• Nieprzekonywujące wyniki badań cytologicznych
• Łagodne, umiarkowane stany przedrakowe dla oceny tendencji do regresji, utrzymywania się lub progresji
• Diagnostyka po konizacji
• Nawracające i przewlekłe stany zapalne dróg rodnych (zapalenia cewki moczowej, zapalenia żołędzia lub napletka u mężczyzn)
• Planowana ciąża - wirus HPV jest stwierdzany w ok. 20% tkanek po poronieniach
• Ciąża – masywne zakażenie dróg rodnych wirusem HPV może zostać przeniesione na dziecko i wywołać u dziecka nawrotową brodawczakowatość krtani
• Kontrola leczenia „nadżerek” lub brodawek (wirus może przetrwać w formie utajonej)
• Kilkuletnie stosowanie antykoncepcji hormonalnej
• Stosowanie wkładki domacicznej (spiralki) z towarzyszącymi stanami zapalnymi [11]

Tak. Zakażenie HPV może wywoływać niespecyficzne zmiany zapalne, podobnie jak inne patogenny powodujące zakażenia układu moczowo-płciowego.

Przeprowadzenie test nie pozwala określić momentu (okresu czasu), w którym doszło do zakażenia.

Tak, zakażenie HPV może mieć wpływ na donoszenie ciąży oraz na zajście w ciążę. Obecność wirusa HPV jest stwierdzana w ok. 20% tkanek po poronieniach.

Wymaz powinien być pobrany z kanału szyjki macicy i/lub tarczy macicy jeżeli widoczne są tam zmiany patologiczne.

Tak, istnieje taka możliwość.

Badanie cytologiczne nie jest najdokładniejszą metodą do wykrywania HPV. Koliocyty i dyskeratocyty są markerami tylko dla infekcji HPV, natomiast większość infekcji wywołanych przez HPV nie może być wykryta tą techniką. Dokładność badań cytologicznych przy diagnostyce HPV szacuje się jedynie na 15%. ¹²

Fałszywe negatywne wyniki cytologiczne (do 20% przypadków) są spowodowane błędami przy pobieraniu wymazu, dlatego też kolposkopia zmian dysplastycznych jest zalecana. W przypadku pacjentek z nietypową cytologią ocena z wykonaniem kolposkopii jest konieczna. ⁶

Nie wykonuje się badań na obecność przeciwciał wirusa HPV z krwi, tylko z wymazu cytologicznego.
W chwili powstania pierwszych białek wirusowych u części osób zakażonych pojawiają się przeciwciała przeciw białkom późnym (L1 i L2) otoczki wirusa. Przeciwciała te, zwłaszcza w klasie IgG i IgA, mają zdolność neutralizacji wirusa, jednak nie zapobiegają transformacji nowotworowej i nie eliminują komórek zakażonych [13].

Dotychczas żadne leczenie nie eliminuje skutecznie zakażenia narządów płciowych wirusem HPV. Jednak zrobienie testu pozwoli na podjęcie odpowiedniej profilaktyki w kierunku zapobiegania rozwojowi raka szyjki macicy lub zmian dysplastycznych (CIN).

W leczeniu kłykcin stosuje się różne metody terapeutyczne, jednak żadna z nich nie charakteryzuje się 100% skutecznością. Leczenie nie powinno doprowadzać do tworzenia się blizn, nie może być zbyt agresywne i bolesne. Intensywna terapia powinna dotyczyć brodawek, które potencjalnie mogą ulec transformacji nowotworowej, jak np. guzy Buschke-Loewensteina i powiększające się zmiany w przebiegu brodawkowatej dysplazji naskórka czy też brodawek u osób z obniżoną odpornością [14, 15, 16].

Test molekularny HPV w połączeniu z badaniem cytologicznym jest dużo bardziej czuły i dokładny w ustaleniu obecności choroby, niż sama cytologia. Test HPV pozwala wyjaśnić niejasny wynik cytologiczny, umożliwia poszerzenie diagnostyki zmian zapalnych o niejasnej etiologii , a także pozwala na monitorowanie leczenia.

Test BIOPAP QTS został opracowywany według Europejskiej Dyrektywy Diagnostyki In Vitro 98/79/EC, zgodnie z najwyższymi standardami jakości (ISO 9001 i ISO 13485). BIOPAP QTS otrzymał znak CE jako zestawu do rutynowej diagnostyki. Wg. producenta testu jego czułość wynosi 500,000 kopii do 500 kopii wirusa na reakcję.

Dla czułości badania lepiej aby w otrzymanym materiale nie było powstałej krwi w czasie pobierania.

Próbki nie powinny być przechowywane w temperaturze otoczenia (maksimum 25˚C) dłużej niż siedem dni. Po tym czasie analiza powinna być przeprowadzona w przeciągu 48 godzin lub próbki powinny być przechowywane w temperaturze -18±5°C.

Test powinna wykonać każda kobieta, która rozpoczęła życie płciowe, niezależnie od liczby partnerów i stosunków oraz nawet wieloletnich okresów nie prowadzenia życia płciowego. Wykonanie testu jest też wskazane u mężczyzn mających w ciągu życia więcej niż jedną partnerkę, którzy troszczą się o stan zdrowia obecnej lub przyszłej partnerki.

Piśmiennictwo:

1. Alicja Kowzan-Korman, „Kłykciny kończyste – leczenie”, PDiA XX, 2003/5: 316–320)
2. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Zakażeń HPV dotyczące stosowania czterowalentnej szczepionki profilaktycznej przeciw HPV typów 6, 11, 16, 18, Przewodnik lekarza 2007, 120-124
3. Rekomendacje PTG z dnia 29.05.2004r.; Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - www.kolposkopia.pl
4. M.E. Scheurer, G. Tortolero-Lunay, K. Adler-Storthzz. Human papillomavirus infection: biology, epidemiology, and prevention. Int J Gynecol Cancer 2005, 15, 727–746
5. Bosch FX, Lorincz A, Munoz N, Meijer CJ, Shah KV. The causal relation between human papillomavirus and cervical cancer. J Clin Pathol 2002;55:244–65.
6. Kirvan JJ, Herington CS. Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego a rak szyjki macicy. Med Prakt Gin Pol 2002; 5–6: 36-45.
7. J. Cuzick, A. Szarewski, H. Cubie, G. Hulman, H. Kitchener, D. Luesley, E. McGoogan, U. Menon, G. Terry, R. Edwards, C. Brooks, M. Desai, C. Gie, L. Ho, I. Jacobs, C. Pickles, P. Sasieni, Management of women who test positive for high-risk types of human papillomavirus: the HART study, The Lancet, 2003; 362: 1871-1876
8. Sławomir Majewski, Marek Sikorski, Przełom w pierwotnej profilaktyce raka szyjki macicy i innych zmian związanych z zakażeniami HPV, Przewodnik lekarza 2007, 108-113
9. Lancaster WD. Norrild B. Diagnosis of HPV by DNA hybridizalion techniques. Human papiollomavirus and crevical cancer. IARC Scientitic Publications 1989 no 94
10. Walter Prendiville, Pilip Davies, HPV Handbook 1 i 3, Taylor & Francis 2004
11. Janusz Krasnodębski, Piotr Dawid, Roman Chudoba, Współczesne sposoby profilaktyki raka szyjki macicy, Gin Prakt 2007; 2: 11-14
12. E.R. Weissenbacher, A. Schneider, L. Gissmann, G. Gross, J. Heinrich, P. Hillemanns, M. Link, K.U. Petry, P. Schneede, H. Spitzbart, Recommendations for the Diagnosis and Treatment of HPV Infections of the Female Tract, March 1, 2003.
13. Majewski S. Z pogranicza alergologii. Alergia 2002; 3: 14.
14. Braun-Falco O, Plewig G, Wolff HH, et al.: Dermatologia. Wydawnictwo Czelej Sp. z o.o., Lublin 2002.
15. Jabłoński S, Chorzelski T: Choroby skóry. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002.
16. Szepietowski J: Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002.
17. Majewski S., Jablonska S.: Human papillomavirus-associated tumors of the skin and mucosa, J Amer Acad Dermatol 1977, 36, 659-85
18. Mroczkowski T. F. (red): Choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998.
19. Katarzyna Mikołajczyk, Ryszard Żaba, Zakażenia HPV jako problem kliniczny, Przew Lek 2005; 5: 38-47
20. Sławomir Majewski, Tomasz Pniewski, Manjari Goyal-Stec, Rola wirusów brodawczaka w rozwoju zmian łagodnych i złośliwych okolicy narządów płciowych, Zakażenia 6/2005
21. Kędzia W., Józefiak A., Goździcka A., Akademia Medyczna w Poznaniu. "Rola wirusów brodawczaka w karcinogenezie szyjki macicy cz.I." LabForum. 9-10.
22. Fuchs, P. G., F. Girardi, and H. Pfister. 1988. "Human papillomavirus DNA in normal, metaplastic, preneoplastic and neoplastic epithelia of the cervix uteri." Int. J. Cancer, 41, 41-45.
23. Lorincz, A. T., G. F. Temple, R. J. Kurman, A. B. Jenson, and W. D. Lancaster. 1987. "Oncogenic association of specific human papillomavirus types with cervical neoplasia." JNCI 79, 671-677.

Test molekularny DNA jest najdokładniejszą dostępną metodą wykrywania wirusa HPV, gdyż wirus ten jest najczęstszą przyczyną rozwoju nowotworu szyjki macicy. Test pozwala na określenie jakim typem wirusa HPV pacjentka jest zakażona i czy znajduje się ona w grupie o podwyższonym ryzyku rozwoju raka.

Test wykrywający 33genotypy HPV jest najdokładniejszym dostępnym testem na rynku polskim. Im więcej genotypów wirusa wykryjemy tym większa możliwość zapobiegania rozwojowi nowotworów, w tym raka szyjki macicy. Ponadto wykrywając jakim genotypem pacjent jest zakażony możemy określić ryzyko zachorowania na raka. Wynika to stąd, iż część typów HPV zaliczana jest do grupy o wysokim potencjale onkogenne natomiast druga grupa to wirusy o niskim potencjale onkogennym.

Znaczenie wpływu ilości wirusa na przebieg zakażenia nie jest jeszcze do końca poznane i zbadane. Istnieje jednak wiele doniesień naukowych pokazujących zależność ilości kopii wirionów od nasilenia zakażenia. Wysoki poziom wirusa HPV w komórkach może świadczyć o przewlekłej infekcji i progresji w kierunku raka szyjki macicy. Dlatego też badanie ilościowe HPV jest ważne dla podjęcia właściwej terapii oraz umożliwia monitorowanie leczenia. Po przebytym leczeniu inwazyjnym, powtórne sprawdzenie poziomu HPV pozwala na bardzo precyzyjną ocenę, czy ilość wirusa zmniejszyła się, czyli jak skuteczna jest podjęta terapia.

Wykonanie cytologii daje nam tylko obraz fizjologiczny obecnego stanu zdrowia, pokazuje czy zaszły jakieś patologiczne zmiany w komórce. Poza tym badanie cytologiczne nie jest wystarczająco czułym testem do wykrycia zakażenia HPV i często zdarzają się fałszywie negatywne wyniki cytologiczne.
Natomiast dzięki wykonaniu testu DNA HPV otrzymujemy bardzo dokładną informację o występowaniu zakażenia wirusem jak również o tym jakim typem wirusa jesteśmy zarażeni. Pozwala to na określenie predyspozycji do zachorowania na raka szyjki macicy bądź innych nowotworów. Wykonanie obu badań pozwala na postawienie najwłaściwszej diagnozy.

Mężczyźni również mogą ulec zakażeniu wirusem HPV, który może występować w formie bezobjawowej lub może wywoływać zmiany w postaci kłykcin kończystych bądź brodawek na zewnętrznych narządach płciowych lub w okolicy odbytu. Zakażenie typem HPV wysoko onkogennym może u mężczyzn prowadzić do rozwoju raka prącia. Ponadto zakażony mężczyzna jest nosicielem tego wirusa i może go przenieść na swoją partnerkę.

Zakażenie HPV można podejrzewać u osób, u których występują nawracające i przewlekłe stany zapalne dróg rodnych (takie jak: zapalenie cewki moczowej, zapalenie żołędzia lub napletka u mężczyzn) oraz z nawracającymi kłykciami. Test jest wskazany także w przypadku otrzymania niejasnego wyniku cytologicznego. Infekcja HPV daje następujące objawy kliniczne: brodawki lub kłykciny kończyste występujące na narządach płciowych bądź w okolicy odbytu czy cewki moczowej. Wskazaniem do zrobienia testu są także stany przedrakowe szyjki macicy lub sromu, czyli dysplazje. Zakażenie HPV może występować w formie utajonej, która jest możliwa do wykrycia jedynie po wykonaniu testu na obecność DNA HPV.

Tak, warto wykonać test wykrywający obecność wirusa HPV przed wykonaniem szczepienia, gdyż pozwala to na ocenę aktualnego stanu zdrowia i podjęcie właściwej decyzji odnośnie szczepienia. Dostępna na rynku szczepionka chroni jedynie przed 4 najpowszechniej występującymi typami wirusa HPV (6, 11, 16, 18) natomiast nie ma ona właściwości terapeutycznych. Najlepsze efekty przynosi szczepienie młodych dziewcząt jak również chłopców, którzy nie rozpoczęli jeszcze współżycia seksualnego.